|
Nazywam się Sławomir Dziadzio. Urodziłem się w
Gorlicach, a od 20 lat mieszkam w Krakowie. Od 1985 roku moje hobby to
kolekcjonerstwo – najpierw była to filatelistyka, która w późniejszym
okresie przerodziła się w kolekcjonowanie starych widokówek.
Kolekcjonuję przede wszystkim stare widokówki z Kresów, szczególnie z
Lwowa i okolic (Tarnopol, Stanslawów, Stryj, Sambor, Borysław,
Drohobycz, Zaleszczyki, Schodnica, Halicz, Kolomyja, Truskawiec i inne
mniejsze kresowe miejscowości ), stare pocztówki litograficzne i
secesyjne Krakowa do 1914 roku, a także widokówki z moich rodzinnych
stron, czyli z miejscowości Gorlice, Biecz, Grybów, Ciężkowice, Wysowa,
Szymbark, Stróże i całego Beskidu Niskiego. Strona www którą Państwo
będziecie ( mam taką nadzieję ) za moment oglądali prezentuje zbiór
starych pocztówek regionu gorlickiego które kolekcjonuję od 2000 roku i
postanowiłem podzielić się z innymi tymi wspaniałymi widokami z moich
rodzinnych stron, których niejednokrotnie już nie ma, albo wyglądają
zupełnie inaczej.Polska nazwa pocztówka (którą tu wcześniej wymieniłem)
jest stosunkowo młoda, bo została dopiero wymyślona w 1900 roku przez
noblistę Henryka Sienkiewicza w okresie złotego wieku pocztówki.
Wcześniej od 1869 roku od wynalezienia przez Emanuela Hermana z Wiednia
była w użyciu nazwa Karta Korespondencyjna. Karta korespondencyjna dla
terenów Galicji została wydana już w 1871 roku i była podobna do
dzisiejszej karty pocztowej i też miała nadrukowany znaczek tyle że 2
krajcary i była w 3 językach. Pierwsze ilustrowane (z widokami)
galicyjskie znane Karty Korespondencyjne pochodzą z ok. 1890/1892 roku z
Krakowa i Lwowa (w swoich zbiorach posiadam z 1894 z Lwowa). Najstarsza
gorlicką pocztówkę, którą ja prezentuje, pochodzi z 1898 roku
(litografia tzw Gruss), a najstarszą kartą korespondencyjna z Libuszy z
1887 roku. Jak z tego wynika pierwsza gorlicka karta korespondencyjna z
widokiem jest o ok. 6 lat póżniejsza niż np. z Krakowa, ale małe
galicyjskie miasteczka pierwsze karty korespondencyjne miały wydawane od
ok. 1896 roku Prezentowane gorlickie widokówki zostały podzielone na 5
okresów ( do I wojny światowej, lata 1914-1918, okres międzywojenny,
pocztówki związane z przemysłem naftowym i pocztówki czarno-białe wydane
po 1945 roku ).Najciekawszy jest okres do 1914 roku, który pokazuje
rozwój tego galicyjskiego miasteczka i początki przemysłu nafowego. Na
szczególną uwagę zasługują tutaj tacy gorliccy wydawcy jak Engelber,
Lecker, Kliengut, Nebenzahl którzy byli kupcami żydowskimi, a więc nawet
na tym przykładzie widać że w galicyjskich Gorlicach była duża przewaga
bogatej ludności żydowskiej w rękach której był skupiony handel. Oni
byli pierwszymi wydawcami gorlickich pocztówek. Ciekawi wydawcy z tego
okresu to tez Kółko Rolnicze w Gorlicach i Księgarnia Towarzystwa
Wzajemniej Pomocy Nauczycieli. Cechą charakterystyczną dla kartek z tego
okresu jest niezwykle starannie dobrana szata graficzna oraz opisy na
awersie i rewersie. Okres I Wojny Światowej i tuż po I Wojnie to przede
wszystkim Wydawca Spiro z Tarnowa, który wydal aż 3 serie pocztówek po
20 szt ze zniszczeniami wojennymi, Salon Malarzy Polskich w Krakowie,
Wydawnictwo Polonia profesora Adama Wilusza z Jarosławia, Księgarnia
Towarzystwa Wzajemnej Pomocy Nauczycieli i wydawcy zagraniczni – przede
wszystkim wydawcy niemieccy i austriaccy – wiązało się to z ich udziałem
z bitwie pod Gorlicami i zakrojoną na szeroką skalę akcję propagandową
mającą na celu zainteresowanie społeczeństwa monarchii samą bitwa i jej
znaczeniem dla dalszych losów I Wojny Światowej. Kartki pokazują przede
wszystkim zniszczenia i doskonale oddają ponury obraz miasta po
przełomowej bitwie. W okresie międzywojennym do aktywnych wydawców
należeli Komitet obchodu XX lecia bitwy pod Gorlicami, Księgarnia Romana
Makowieckiego, Pani Topolewska, Składnica Kółka Rolniczego, Księgarnia
Towarzystwa Wzajemnej Pomocy Nauczycieli w Gorlicach. Pocztówki wydawane
w tym okresie są na dość przyzwoitym poziomie i oddają wiernie życie
miasta w tamtych czasach. Na ich podstawie można dość dokładnie
prześledzić zmiany architektoniczne miasta. Pocztówki związane z
przemysłem naftowym wydawali tez wymienieni wyżej wydawcy. Uwagę należy
poświęcić tez pocztówkom które prezentują cmentarze wojenne z I Wojny
Światowej, których w okolicach Gorlic było bardzo dużo(ponad 80) –
wydawali je przede wszystkim Austriacy . Również inne miejscowości z
okolic Gorlic takie jak Biecz, Szymbark, Wysowa, Cieżkowice, Grybow.
Szymbark, Bobowa, Stróże mają również swoje bardzo ładne pocztówki które
też prezentują piekno starej Galicji, pokazują ciekawe zabytki
architektury, życie miejskie i wiejskie, a ciekawe wydarzenia pozwalają
śledzić zachodzące zmiany. Gorlickie pocztówki oraz inne kartki do
zbioru zdobywam na różnego rodzaju giełdach i aukcjach na całym świecie.
Widokówki dla lepszej przejrzystości starałem się poukładać na stronie
wydawcami, których Gorlice posiadały kilkunastu. Zdaje sobie sprawę z
tego, że jest to tylko część widokówek, które udało mi się przez te 7
lata kolekcjonowania zdobyć- są jeszcze inne, których ja tu nie
prezentuje ale postaram się je w najbliższym czasie uzupełnić, aby ten
zbiór poszerzyć i aby prezentacja starych widokówek Gorlic i okolic była
jak najszersza. Stronę chcę potraktować jako początek do dalszej pracy
nad historią gorlickiej pocztówki. Chętnie nawiążę kontakt z osobami
które wzbogacą moja stronę ciekawymi widokówkami regionu gorlickiecgo.
Wszystkie negatywne i pozytywne opinie proszę kierować na mój adres
e-mailowy : slawomirdo@poczta.onet.pl. Wszystkim osobom które dokonują
wpisu do Księgi Gośći – Bardzo dziękuję. Na koniec chciałbym podziękować
Panu Jerzemu Zielińskiemu za możliwość prezentowania na mojej stronie
historii pocztówki jego autorstwa.
Sławomir Dziadzio
|
